DOI: 10.15199/48.2025.03.01
Autorzy: Piotr Rataj, Przemysław Sadłowski, Jerzy Hickiewicz
Streszczenie: W artykule opisano rok 1929 w Stowarzyszeniu Elektryków Polskich (SEP), pierwszy rok działania po przeorganizowaniu w zgodzie z nowym statutem. Opisano najważniejsze wydarzenia, takie jak połączenie ze Stowarzyszeniem Radiotechników Polskich i Polskim Komitetem Elektrotechnicznym, I Walne Zgromadzenie SEP w Poznaniu, reakcję SEP na tzw. „sprawę Harrimana” czy utworzenie Sekretariatu Generalnego w SEP. Był to ważny, przełomowy rok dla SEP, który umożliwił mu rozwój przez następne dziesięć lat.
Słowa kluczowe: Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Walne Zgromadzenie w Poznaniu, „Sprawa Harrimana”
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.02
Autorzy: Witold Sygocki
Streszczenie: Artykuł dotyczy aktywności publikacyjnej naukowców z zakresu nauk inżynieryjnych widocznej w zasobach bazodanowych (Web of Science CC, Scopus), w serwisach ORCID, ResearchGate i Google Scholar (Profil autora). Na przykładzie 15 badaczy przeanalizowano widoczność ich publikacji w różnych zasobach. Autorzy publikacji nie mają żadnego wpływu na ich indeksowanie w WoS CC, Scopus. Dbałość o indeksowanie i utrzymanie indeksowania w bazach leży po stronie redakcji czasopisma Widoczność aktywności autora wymaga jego działania polegającego na utworzeniu profilu i uaktualnianiu danych o dorobku np. w ReserchGate, ORCID, Google Scholar. Współcześnie komunikacja naukowa nie jest już tylko domeną specjalistów z bibliotek i ośrodków informacji naukowej. Każdy naukowiec powinien znać zasady i zasoby indeksowania i udostępniania informacji o dorobku. Poza przykładami i wynikami analiz artykuł przypomina o koniecznych działaniach, w tym dotyczących weryfikacji poprawności i kompletności danych w profilach autorów we wskazanych zasobach.
Słowa kluczowe: komunikacja naukowa, profil autora, Web of science, Scopus, ORCID, ResearchGate, Google Scholar
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.03
Autorzy: Huthaifa Al-issa, Lina Hussienat, Anton Panov, Kateryna Demchenko, Oleksii Piskarov, Oleksandr Miroshnyk, Taras Shchur, Hristo Beloev, Paweł Kiełbasa
Streszczenie: W artykule zaproponowano model regulacji stałego odchylenia napięcia z wykorzystaniem logiki rozmytej dla problemu normalizacji jakości napięcia w sieci. Na podstawie symulacji wykazano skuteczność proponowanych algorytmów. Algorytm sterowania oparty na logice rozmytej jest rozważany jako alternatywa dla przejścia od sterowania analogowego do cyfrowego systemu sterowania przełącznikiem zaczepów. Wyniki pracy mogą być wykorzystane przy projektowaniu podstacji do wprowadzenia do systemu elektroenergetycznego.
Słowa kluczowe: sieć dystrybucyjna, algorytm sterowania logiką rozmytą, elektrotechnika, automatyka
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.04
Autorzy: Adrian Barasiński, Michał Kobierski
Streszczenie: Kamera termowizyjna staje się coraz bardziej istotnym narzędziem w diagnostyce instalacji fotowoltaicznych, umożliwiając wczesne wykrywanie problemów związanych z przegrzewaniem złączy. W artykule przedstawiono znaczenie i zastosowanie tej technologii do monitorowania stanu technicznego złączy MC4 oraz ich zamienników, które pozwalają na szybkie wykrywanie potencjalnych nieprawidłowości oraz przyczyniają się do zapewnienia bezpiecznej i niezawodnej pracy systemów.
Słowa kluczowe: kamery termowizyjne, instalacja fotowoltaiczna, złącza MC4, bezpieczeństwo pożarowe
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.05
Autorzy: Karol Bednarz, Bartłomiej Garda
Streszczenie: Ze względu na rosnące zapotrzebowanie na algorytmy sztucznej inteligencji oraz ograniczenia wynikające z tradycyjnych architektur von Neumanna, istnieje konieczność opracowania nowych, bardziej efektywnych architektur, które będą działać w analogii do funkcjonowania ludzkiego mózgu. W niniejszej pracy podjęto próbę odwzorowania zachowania ludzkiego neuronu, wykorzystując układy oparte na memrystorach. Poprawność zaproponowanych rozwiązań została zweryfikowana za pomocą symulacji komputerowych.
Słowa kluczowe: memrystor, obliczenia neuromorficzne, model neuronu LIF
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.06
Autorzy: Kamila Białek, Jacek Jakubowski, Rafał Białek
Streszczenie: Artykuł przedstawia próbę wykorzystania konwolucyjnej sieci neuronowej do rozpoznawania przynależności do grupy wiekowej osób na podstawie obrazów pisma ręcznego zarejestrowanych za pomocą tabletu graficznego. Przeprowadzono klasyfikację binarną między trzema grupami wiekowymi: młodszymi dorosłymi, dorosłymi w średnim wieku i starszymi dorosłymi.
Słowa kluczowe: konwolucyjne sieci neuronowe, sieci neuronowe, rozpoznawanie wieku, pismo odręczne
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.07
Autorzy: Michał Styła, Dominik Gnaś, Przemysław Adamkiewicz
Streszczenie: Niniejsza rozprawa dotyczy wykorzystania analizy czasowej sygnałów ultra-szerokopasmowych w systemie lokalizacji czasu rzeczywistego (RTLS). Główny nacisk położono na rozwiązania sprzętowe znaczników oraz ich miniaturyzację i optymalizację zużycia energii. Omówiono również algorytmy odpowiedzialne za szacowanie lokalizacji użytkownika, sposób zarządzania pozyskanymi danymi oraz metodologię ich przesyłania i przetwarzania. Przedstawiony typ sieci lokalizacyjnej może znaleźć zastosowanie we wszelkiego rodzaju systemach WMS.
Słowa kluczowe: sygnały ultra-szerokopasmowe; analiza czasowa sygnałów; lokalizacja wewnątrzbudynkowa; systemy WMS
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.08
Autorzy: Andriy Chaban, Andrzej Szafraniec, Vitaliy Levoniuk, Andrzej Lewiński, Marek Chmiel
Streszczenie: W pracy niniejszej wychodząc z podstawach praw elektrotechniki stosowanej opracowano model matematyczny fragmentu sieci elektroenergetycznej, który składa się z linii zasilania oraz trójfazowego transformatora mocy. Linia przedstawiona jest, jako rezystancyjno-indukcyjno-pojemnościowy element, zasilany przez źródło asymetrycznego układu sił elektromotorycznych SEM. Transformator mocy przedstawiony jest, jako nieliniowy element w postaci elektromagnetycznych obwodów. Za pomocą tego modelu analizowane są stany przejściowe układu, w tym stan niepełnofazowy.
Słowa kluczowe: modelowanie matematyczne, sieć energetyczna, transformator, procesy przejściowe, równania linii przesyłowych, stan niepełnofazowy
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.09
Autorzy: Joanna Dudała, Karolina Lechowicz, Tomasz Jakubowski, Zygmunt Sobol, Aleksandra Jung
Streszczenie: Istnieje szereg agrotechnicznych zabiegów, które wpływają na przebieg wegetacji roślin, oraz pośrednio na strukturę uzyskiwanych z tych roślin plonów. Oprócz powszechnie stosowanych metod chemicznych i biologicznych, metody fizyczne również mogą być stosowane do stymulacji wzrostu i rozwoju roślin. Ciekawym aspektem jest hormetyczne oddziaływanie niskich dawek promieniowania jonizującego na wzrost roślin. Celem pracy było zbadanie rozkładu dawki w polu promieniowania jonizującego, generowanego z lampy rentgenowskiej. Wyniki przedstawionych badań zostaną wykorzystane do zaplanowania eksperymentów z napromienianiem obiektów roślinnych zadaną dawką promieniowania rentgenowskiego.
Słowa kluczowe: promieniowanie jonizujące, detektory termoluminescencyjne, napromieniowanie roślin, odpowiedź na dawkę, hormeza, wydajność upraw
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.10
Autorzy: Anna Koziorowska, Natalia Gałka, Ewelina Bator, Gabriela Betlej, Maria Romerowicz-Misielak, Robert Krasowski, Marek Koziorowski
Streszczenie: W niniejszej pracy zostały przedstawione wyniki badań oddziaływania pola elektromagnetycznego ekstremalnie niskiej częstotliwości na ekspresję oksygenazy hemowej 2 w siatkówce sarny europejskiej (Capreolus capreolus). Skrawki tkanki siatkówki zostały poddane oddziaływaniu pola elektromagnetycznego o częstotliwości 50 Hz przez 15 lub 30 minut. Przeprowadzona analiza wykazała iż pole elektromagnetyczne o ekstremalnie niskiej częstotliwości nie wpływa na żywotność komórek siatkówki. Wykazano również, znaczny spadek aktywności oksygenazy hemowej 2 w tkance siatkówki sarny po oddziaływaniu pola. Nie zaobserwowano statystycznie istotnych różnic w ekspresji białka PARP, co wskazuje na brak zmian apoptotycznych w komórkach.
Słowa kluczowe: pole elektromagnetyczne ekstremalnie niskiej częstotliwościach; oksygenaza hemowa 2; sarna europejska
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.11
Autorzy: Damian Gzieł, Andrzej Jąderko, Tomasz Pawlikowski
Streszczenie: W artykule przedstawiono uproszczony sposób modelowania strat rdzenia i uzwojenia dławika pracującego w przekształtniku energoelektronicznym typu DC/DC. Przedstawiono przykład implementacji wybranych modeli z wykorzystaniem programu Matlab-Simulink. Na potrzeby weryfikacji wykonano pomiary przygotowanych dławików pracujących w rzeczywistym przekształtniku. Przeanalizowano zestawienie wyników symulacji z wynikami pomiarów otrzymanych z wykorzystaniem specjalistycznej aparatury pomiarowej Hioki PW-8001.
Słowa kluczowe: modelowanie strat dławika, straty rdzenia magnetycznego, straty uzwojenia, Matlab-Simulnik
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.12
Autorzy: Andrzej Jąderko, Luiza Rakowska
Streszczenie: W artykule przedstawiono wybrane zagadnienia dotyczące strumienia wiatru, od którego zależy skuteczność energetyczna każdej turbiny wiatrowej. Z uwagi na dużą niestabilność prędkości wiatru na terenie Polski przyjęto do analizy strumień wiatru silnozmiennego (burzliwego). Składowe wielkości prędkości wiatru silnozmiennego dotyczą średniej prędkości strumienia wiatru oraz składowej turbulentnej. Przedstawiono metodykę wyznaczania zależności względnej intensywności turbulencji dla różnych średnich wartości prędkości strumienia wiatru. Ponadto, dla przyjętych przykładowo wielkości gęstości widma mocy silnozmiennego wiatru, wyniki obliczeniowe przedstawiono w formie tabelarycznej.
Słowa kluczowe: turbina wiatrowa o pionowej osi obrotu, struga wiatru, model matematyczny turbulencji
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.13
Autorzy: Paweł Kiełbasa
Streszczenie: Spektroskopia w badaniach gleby jest przedmiotem szczególnego zainteresowania, ponieważ odnosi się do wielu jej właściwości chemicznych i może stać się jedną ze zbliżeniowych metod pomiaru, uzupełniając metody konwencjonalne, za pomocą których nie można w skali pola uzyskać obrazu przestrzennej zmienności żyzności gleby z odpowiednią rozdzielczością. Celem badań jest parametryzacja jakościowa biologizacji gleby (życia mikrobiologicznego) w sposób umożliwiający realizację przedmiotowej identyfikacji w czasie rzeczywistym. Odnotowano, że w obrębie wartości średnich promieniowania słonecznego obserwowalne zróżnicowanie zidentyfikowano w zakresie długości fali od 500 nm do 650 nm, miedzy glebą w której gęstość optyczna mikroorganizmów była skrajnie różna, czyli 0,5 McF i 1,5 McF. Odnotowano również zróżnicowanie w obrębie przestrzeni próbki gleby, które jednak nie przekraczało 25%.
Słowa kluczowe: spektrofotometr, gleba, mikroorganizmy, fala elektromagnetyczna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.14
Autorzy: Anna Koziorowska, Patryk Kogut, Gabriela Betlej, Ewelina Bator, Magdalena Koziorowska-Gilun, Robert Krasowski, Bartłomiej Peret, Maria Romerowicz-Misielak
Streszczenie: W niniejszej pracy zostały przedstawione wyniki badań oddziaływania pola elektromagnetycznego ekstremalnie niskiej częstotliwości na ekspresję oksygenazy hemowej 1 w tkankach siatkówki sarny europejskiej (Capreolus capreolus). Celem niniejszej pracy było zbadanie wpływu pola elektromagnetycznego o częstotliwości 50 Hz na siatkówkę oka sarny.. Szczególną uwagę poświęcono oksygenazie hemowej (HO-1), która odgrywa kluczową rolę w odpowiedzi na stres oksydacyjny. Dodatkowo przeanalizowano ekspresję białka naprawczego DNA, XRCC1. Tkanki siatkówki poddano 15- lub 30-minutowej ekspozycji na pola elektromagnetyczne o ekstremalnie niskiej częstotliwości 50 Hz, a grupę kontrolną stanowiły tkanki nietraktowane polem. Analiza Western Blot wykazała istotny wzrost ekspresji HO-1 w obu grupach traktowanych EMF w stosunku do kontroli, natomiast w przypadku ekspresji białka XRCC1 nie zaobserwowano istotnych różnic.
Słowa kluczowe: pole elektromagnetyczne ekstremalnie niskiej częstotliwościach, oksygenaza hemowa 1, sarna europejska
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.15
Autorzy: Ewa Łada-Tondyra, Adam Jakubas, Ewa Stępień, Małgorzata Polz-Dacewicz
Streszczenie: Stosunkowo niedawno, w latach 80-tych, pojawiła się nowa generacja tekstyliów, łączonych z inteligentnymi materiałami, co doprowadziło do rozwoju tekstroniki. Tekstronika jest szeroko stosowana w medycynie i opiece zdrowotnej. W artykule przedstawiono prace badawcze i konstrukcyjne związane z opracowaniem prototypu maty z funkcją ogrzewania. Ogrzewanie jest realizowane za pomocą nici elektroprzewodzących, a zastosowanie dzianej przekładki jako podłoża pozwala na działanie funkcji ogrzewania tylko pod ciśnieniem.
Słowa kluczowe: tekstonika, grzanie, nici elektroprzewodzące, tekstylia
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.16
Autorzy: Marek Lis, Michał Kobierski, Marek Chmiel
Streszczenie: W artykule autorzy badają wpływ warunków zasilania ( częstotliwości, wielkości prądu) na zachowanie wykonawczego elektromagnesu mogącego pracować jako sensor prądu. Parametry zasilania oraz rodzaje materiałów zastosowanych do konstrukcji urządzenia wpływają na straty w urządzeniu, a to wpływa na temperaturę pracy całego urządzenia. Autorzy przedstawiają wyniki symulacji w środowisku ANSYS.
Słowa kluczowe: elektromagnes, nagrzewanie, siła przyciągania, sensor
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.17
Autorzy: Joanna Michałowska, Paweł Tomiło, Orest Kochan
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych emisji zakłóceń elektromagnetycznych emitowanych przez prototypowy układ pomiarowy składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego oraz jego odporności na zakłócenia elektromagnetyczne. Badania eksperymentalne przeprowadzono w komorze GTEM 1000. Uzyskane wyniki porównano z normą EN 55014, która określa wymagania dotyczące kompatybilności elektromagnetycznej. Wykazano, że proponowany prototyp układu pomiarowego spełnia wymagania normy.
Słowa kluczowe: wysokoczęstotliwościowa komora z poprzeczną falą elektromagnetyczną (GTEM), kompatybilność elektromagnetyczna (EMC), system pomiarowy
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.18
Autorzy: Anna Miernik
Streszczenie: Interakcje między ultradźwiękami a mikroorganizmami są złożone i nie do końca poznane [1]. Celem niniejszego badania było określenie wpływu fal ultradźwiękowych o różnej amplitudzie i czasie trwania impulsu na geometrię komórek wybranych mikroorganizmów. Zakres prac obejmował poddanie Candida krusei działaniu fal ultradźwiękowych o różnych wartościach amplitudy fali ultradźwiękowej (2 μm, 6 μm i 10 μm) oraz czasu trwania impulsu (5 min, 10 min i 15 min). Dla każdej z wyżej wymienionych kombinacji oddziaływań zmierzono średnice i powierzchnie komórek drożdży. Przeprowadzone eksperymenty pozwoliły na określenie korelacyjnych i funkcjonalnych zależności pomiędzy stymulacją o różnej amplitudzie fali ultradźwiękowej a materią organiczną oraz umożliwiły parametryzację amplitudy fali ultradźwiękowej i czasu trwania impulsów powodujących poprawę lub regresję wzrostu badanych mikroorganizmów. Wzrost lub spadek zdolności wzrostu i wielkości komórek zależał od zastosowanych parametrów fali ultradźwiękowej. Geometria komórek Candidy krusei reprezentowana długością promienia i polem powierzchni komórek uległa zmniejszeniu.
Słowa kluczowe: ultradźwięki, drożdże, drożdże Candida
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.19
Autorzy: Angela Najdoska, Goga Cvetkovski
Streszczenie: W systemach fotowoltaicznych zawsze stanowiło wyzwanie określenie metodologii obliczania maksymalnego punktu mocy (MPM) dla danego systemu, lokalizacji i warunków atmosferycznych. Dlatego też w użyciu jest wiele metod optymalizacji, a także różne prezentacje obwodów ogniw fotowoltaicznych. W tym artykule MPM zostanie określone przy użyciu algorytmu optymalizacji opartego na nauczaniu i uczeniu się, zastosowanego na idealnym modelu ogniwa jednodiodowego w procesie projektowania elektrowni fotowoltaicznej w celu wymiarowania całego zastosowanego sprzętu.
Słowa kluczowe: wyznaczanie maksymalnego punktu mocy, fotowoltaika dwustronna, algorytm optymalizacji oparty na nauczaniu i uczeniu się
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.20
Autorzy: Krzysztof Nęcka, Stanisław Lis, Jarosław Knaga, Piotr Łyszczarz, Michał Walancik
Streszczenie: Celem wykonanych badań była ocena wpływu uszkodzeń elementów paneli PV na zmiany ich charakterystycznych parametrów eksploatacyjnych w odniesieniu do danych znamionowych. Z badań wynika, że jeżeli struktura modułów fotowoltaicznych nie została istotnie naruszona to uszkodzony panel charakteryzuje się parametrami pracy zbliżonymi do wartości znamionowych. Niestety w przypadku degradacji struktury wewnętrznej ogniw zmiany są już znaczące. Sprawności konwersji energii obniża się o ponad 50% i usuniecie zabrudzeń z szyby solarnej nieznacznie wpływa na poprawę parametrów pracy.
Słowa kluczowe: sprawność paneli PV, hot-spoty, usuwanie zabrudzeń, warunki STC
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.21
Autorzy: Michał Maj, Damian Pliszczuk, Tomasz Cieplak, Łukasz Macura
Streszczenie: Artykuł opisuje zastosowanie destylacji wiedzy w głębokim uczeniu z wykorzystaniem sieci multimodalnych do stworzenia inteligentnego urządzenia. Opracowany model jednocześnie wykrywa osobę na obrazie, klasyfikuje jej emocje oraz sprawdza, czy jest zarejestrowanym użytkownikiem. Dzięki destylacji wiedzy uzyskano mniejszy model o zbliżonej skuteczności, który działa w czasie rzeczywistym na urządzeniach wbudowanych. Wyniki pokazują, że techniki multimodalne i destylacja wiedzy poprawiają wydajność modeli.
Słowa kluczowe: Destylacja wiedzy, sieci multimodalne, wykrywanie emocji, systemy wbudowane
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.22
Autorzy: Marcin Dziadosz , Mariusz Mazurek , Dariusz Wójcik , Michał Oleszek
Streszczenie: W artykule opisano rozwiązanie integrujące algorytmy uczenia maszynowego i czujniki noszone na ciele oparte na elektrycznej tomografii impedancyjnej. Głównym celem projektu było opracowanie urządzenia, które może oceniać stan pęcherza moczowego w sposób nieinwazyjny. Metody badawcze obejmowały XGBoost, Extremely Randomized Trees, Elastic Net, NNNET i RPART Decision Tree. Przedstawiono uzyskane rekonstrukcje symulowanego pęcherza moczowego i przeprowadzono analizę porównawczą algorytmów.
Słowa kluczowe: uczenie maszynowe, tomografia elektryczna impedancyjna, czujniki do noszenia, pęcherz moczowy
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.23
Autorzy: Michał Gołąbek, Tomasz Rymarczyk, Piotr Bożek, Daria Stefańczak, Dariusz Wójcik
Streszczenie: Niniejsza praca przedstawia proces rozwoju urządzenia do tomografii ultradźwiękowej, połączonego z systemem tomografii impedancyjnej, zaprojektowanego do monitorowania funkcji pęcherza moczowego. W pracy przedstawiono wyniki testów kompatybilności elektromagnetycznej, które zostały przeprowadzone w akredytowanym Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej (LKE) na Politechnice Wrocławskiej.
Słowa kluczowe: tomografia ultradźwiękowa, tomografia impedancyjna, kompatybilność elektromagnetyczna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.24
Autorzy: Krzysztof Król , Grzegorz Rybak , Dariusz Majerek , Bartosz Przysucha , Konrad Niderla
Streszczenie: W artykule zaprezentowano zastosowanie ultradźwiękowej tomografii do wykrywania nieciągłości materiałowych w półproduktach przemysłowych. Technika ta, bazująca na sondach piezoelektrycznych, pozwala na bezinwazyjne badanie wnętrza obiektów, takich jak zbiorniki czy rurociągi. Przedstawiono konstrukcję systemu pomiarowego zintegrowanego z linią produkcyjną oraz przedstawiono porównawczą analizę rekonstrukcji obrazów dla komponentów jednorodnych i wadliwych. Przedstawiono porównanie na 3 różnych komponentach.
Słowa kluczowe: tomografia ultradźwiękowa, defektoskopia, nieciągłości materiałowe, półprodukty, linia produkcyjna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.25
Autorzy: Marcjan Nowak , Andrzej Popenda
Streszczenie: Artykuł przedstawia porównanie dokładności odtwarzania prędkości kątowej silnika prądu stałego z wykorzystaniem sztucznej sieci neuronowej oraz obserwatora Luenbergera. Przedstawiono wyniki symulacji komputerowych z silnikiem prądu stałego. Model symulacyjny został zaprojektowany w programie Matlab Simulink. Symulacje przeprowadzono dla modelu zawierającego silnik prądu stałego oraz sztuczną sieć neuronową. Zaprezentowano wyniki symulacji komputerowej.
Słowa kluczowe: sieci neuronowe, silnik prądu stałego, estymacja prędkości, obserwator Luenbergera
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.26
Autorzy: Paweł Pysz , Paweł Kiełbasa , Akinsunmade Akinniyi , Tomasz Dróżdż , Anna Miernik , Mirosław Zagórda
Streszczenie: Celem badań była identyfikacja anomalii struktury powierzchniowej gruntu wybranych betonowych ciągów transportowych pojazdów specjalnych na podstawie analizy echogramów georadarowych pozwalająca na identyfikację miejsc o potencjalnej degradacji struktury podpowierzchniowej podłoża. Zakres pracy obejmował przeprowadzenie badań w pięciu etapach z wykorzystaniem anteny ekranowej Horn 2000 MHz. Analiza echogramów i obrazów georadarowych sugeruje, że stan drogi jest ogólnie dobry. Zidentyfikowano wyraźne warstwy konstrukcyjne, a także obszary zmienność w strukturze drogi, ze wskazaniem na niejednorodność materiału oraz obecność obiektów o wysokim kontraście dielektrycznym.
Słowa kluczowe: georadar, struktura podłoża, anomalie profilu gruntu, fala elektromagnetyczna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.27
Autorzy: Daniel Rataj
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki badań wpływu zakresu napięcia ładowania kondensatora w układzie C-Dump na parametry napędu z przełączalnym silnikiem reluktancyjnym (SRM). Badania przeprowadzono w określonych punktach pracy. Analizę oparto o dwa kryteria oceny: uzyskanie maksymalnej moc wyjściowej oraz uzyskanie maksymalnej sprawności napędu. Badania przeprowadzono metodą symulacji dla trójpasmowego silnika SRM o mocy 750 W, zasilanego napięciem sieciowym z układu typu C-Dump. Poprawność wyników obliczeń została zweryfikowana pomiarowo na stanowisku badawczym.
Słowa kluczowe: przełączalny silnik reluktancyjny (SRM), układ zasilania C-Dump, napęd elektryczny, symulacja
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.28
Autorzy: Tomasz Szul , Iveta Cabalova , Rupali Tiwari , Piotr Łyszczarz
Streszczenie: Przedstawione wyniki badań koncentrują się na analizie właściwości termicznych i akustycznych parametrów kompozytów drewno-polimerowych z odpadów izolacji kabli elektroenergetycznych. Otrzymane wyniki pomiarów stanowią nowe spojrzenie na ten temat i mogą mieć istotne implikacje w kontekście zastosowań izolacyjnych. Właściwości termofizyczne i akustyczne tych kompozytów są jednym z elementów badań nad wykorzystaniem polimerów odpadowych z izolacji co może prowadzić do efektywnego wykorzystania tego typu surowców w recyklingu.
Słowa kluczowe: odpady polimerowe, płyty kompozytowe, przewodność cieplna, ciepło właściwe, współczynnik pochłaniania dźwięku NRC, izolacje kabli elektroenergetycznych
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.29
Autorzy: Ivan Temelkovski , Goran Rafajlovski , Goga Cvetkovski , Mihail Digalovski
Streszczenie: W artykule rozpatrzono trójfazowy silnik elektryczny klatkowy niskiego napięcia. Charakterystyki pracy uzyskuje się z próby zwarciowej na dwa różne sposoby: raz, gdy silnik elektryczny jest bezpośrednio podłączony do sieci, i drugi, gdy silnik jest zasilany z falownika. Dodatkowo przeanalizowano harmoniczne wyższego rzędu i określono straty w miedzi powstałe podczas testu silnika indukcyjnego bez obciążenia. Przedstawiono jakościową analizę wyników i podkreślono istotny wpływ falownika na straty w miedzi.
Słowa kluczowe: wyższe harmoniczne, straty miedzi w silniku, charakterystyki pracy, wpływ
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.30
Autorzy: Anna Zielińska
Streszczenie: Artykuł opisuje nowe regulacje prawne w Polsce i UE, które wprowadzają handlu partnerskiego energią elektryczną. Tekst przedstawia możliwość wykorzystania do tego celu technologii blockchain. Opisuje, jak blockchain może zrewolucjonizować tradycyjny model energetyczny, umożliwiając bezpośredni handel między producentami a konsumentami, eliminując pośredników. Prezentuje zalety i wyzwania, wyjaśnia kluczowe cechy technologii, oraz omawia jej potencjalne zastosowania w energetyce, skupiając się na handlu peer-to-peer (P2P) energią z odnawialnych źródeł.
Słowa kluczowe: handel energią elektryczną, technologia blockchain, handel partnerski, peer-to-peer handel, energia elektryczna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.31
Autorzy: Piotr Czaja , Dariusz Bochenek , Magorzata Karolus , Małgorzata Adamczyk-Habrajska , Kamila Kluczewska-Chmielarz , Katarzyna Osińska , Piotr Rakus
Streszczenie: Tytanian potasu i bizmutu K0,5Bi0,5TiO3 wytworzono metodą konwencjonalną z zastosowaniem różnych czasów spiekania. Otrzymana ceramika bezołowiowa K0,5Bi0,5TiO3 wykazuje wysoką gęstość wyznaczoną metodą Archimedesa na poziomie około 84-98% wartości teoretycznej. Badania mikrostruktury przeprowadzono przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM). Gdy zastosowano czas spiekania równy 4 i 5 godzin, ziarna K0,5Bi0,5TiO3 są podobne. Jednak przy czasie spiekania wynoszącym 8 godzin zaobserwowano wzrost uziarnienia i jego niejednorodność. Badania dyfrakcji rentgenowskiej wykazały, że otrzymane próbki mają czystą strukturę perowskitu o symetrii tetragonalnej. Pomiary dielektryczne wykazały różnice w przenikalności względnej (ε) w zależności od czasu spiekania. Wnioski dotyczące wpływu czasu spiekania na właściwości K0,5Bi0,5TiO3 mogą być punktem wyjścia dla docelowej technologii i konkretnego zastosowania.
Słowa kluczowe: K0.5Bi0.5TiO3 struktura perowskitu, ferroelektryk, przygotowanie materiału bezołowiowego
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.32
Autorzy: Michał Lewandowski , Andrzej Bauerek
Streszczenie: W pracy przedstawiono metodę symulacyjnego wyznaczania rezystancji zastępczej połączeń przewodów ochronnych dedykowaną dla dołowych sieci górniczych niskiego napięcia. Metoda opiera się na adaptacji istniejącego zastępczego jednofazowego modelu takiej sieci przeznaczonego do obliczeń rozpływu prądów i napięć w różnych stanach pracy sieci. Na podstawie istniejącego modelu jest generowany nowy model uwzględniający specyfikę połączeń przewodów ochronnych, a następnie uruchamiany jest autorski algorytm pozwalający na wyznaczenie zastępczej rezystancji wszystkich połączeń przewodów ochronnych w danej sieci (począwszy od końca każdego przewodu aż do górnego transformatora 6 kV). Algorytm wykorzystuje kombinację analizy grafu obwodu oraz symulacyjnego wyznaczania rozpływy prądów i napięć w zmodyfikowanym modelu obwodowym sieci. Przedstawioną metodę zilustrowano przykładem obliczeniowym.
Słowa kluczowe: stan ustalony, analiza komputerowa, model obwodowy, graf obwodu, górnicza sieć dołowa niskiego napięcia, wyznaczanie rezystancji przewodów ochronnych
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.33
Autorzy: Sebastian Różowicz , Antoni Różowicz , Henryk Wachta , Krzysztof Baran , Marcin Leśko , Andrzej Zawadzki
Streszczenie: Komputerowe projektowanie iluminacji obiektów architektonicznych ma fundamentalne znaczenie w ocenie wykonalności realizacji założonej koncepcji oświetlenia obiektu, a także wizualizacji efektu końcowego. Typowe aplikacje do projektowania oświetlenia mogą być wykorzystywane do symulacji prostych obiektów o nieskomplikowanych kształtach architektonicznych. W przypadku obiektów wielkogabarytowych o złożonej architekturze wykorzystanie powyższych programów jest ograniczone, a do realizacji projektów iluminacji w ww. przypadku wykorzystuje się zaawansowane aplikacje graficzne. W artykule przedstawiono koncepcję iluminacji ratusza w Zamościu jako przykład wykorzystania zaawansowanych narzędzi graficznych do projektowania iluminacji obiektów o wysokim stopniu skomplikowania.
Słowa kluczowe: iluminacja, symulacje komputerowe, aplikacje graficzne, wizualizacje
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.34
Autorzy: Sebastian Różowicz , Henryk Wachta , Krzysztof Baran , Marcin Leśko
Streszczenie: W artykule zaprezentowano zastosowanie ultradźwiękowej tomografii do wykrywania nieciągłości materiałowych w półproduktach przemysłowych. Technika ta, bazująca na sondach piezoelektrycznych, pozwala na bezinwazyjne badanie wnętrza obiektów, takich jak zbiorniki czy rurociągi. Przedstawiono konstrukcję systemu pomiarowego zintegrowanego z linią produkcyjną oraz przedstawiono porównawczą analizę rekonstrukcji obrazów dla komponentów jednorodnych i wadliwych. Przedstawiono porównanie na 3 różnych komponentach.
Słowa kluczowe: tomografia ultradźwiękowa, defektoskopia, nieciągłości materiałowe, półprodukty, linia produkcyjna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.35
Autorzy: Maciej Czyżak , Robert Smyk
Streszczenie: W artykule przedstawiono nowy algorytm konwersji z systemu resztowego z bazą {2𝑛−1,2𝑛,2𝑛+1} do systemu binarnego. Konwerter opiera się na wykorzystaniu funkcji jądra. Zastosowanie funkcji jądra pozwala na uproszczoną formułę konwertera, a tym samym prowadzi do bardziej efektywnej architektury konwertera. Przedstawiono nowy algorytm konwersji oraz pokazano architekturę nowego konwertera i przeanalizowano jego złożoność czasowo-sprzętową.
Słowa kluczowe: funkcja jądra, resztowy system liczbowy, RNS, konwersja z RNS do systemu binarnego
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.36
Autorzy: Paweł Strączyński , Sebastian Różowicz , Zbigniew Goryca , Marcin Leśko
Streszczenie: W pracy przedstawiono problematykę wpływu stopnia złożoności modelu polowego na dokładność wyznaczania parametrów maszyny takich jak rozkład pola w szczelinie i przekroju poprzecznym oraz przebieg momentu zaczepowego w funkcji kata obrotu. Opracowano model polowy silnika prądu stałego o wzbudzeniu magnetoelektrycznym. Uzyskane wyniki porównano z pomiarami maszyny na stanowisku badawczym.
Słowa kluczowe: model polowy, silnik prądu stałego, wzbudzenie magnetoelektryczne
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.37
Autorzy: Piotr Chrostowski , Andrzej Wilk , Sławomir Grulkowski , Roksana Licow , Michał Michna , Leszek Jarzębowicz , Jacek Skibicki , Sławomir Judek , Krzysztof Karwowski , Marek Szafrański , Tadeusz Widerski , Karol Daliga , Paweł Bawolski , Natalia Karkosińska-Brzozowska
Streszczenie: W artykule przedstawiono nowy system monitoringu kolei opierający się na koncepcji sieci sensorowej IIoT (ang. Industrial Internet of Things), System charakteryzuje się przenaszalnością obszarową, skalowalnością, możliwościami konfiguracji czujników i synchronizacją pomiarów. Analiza sygnałów umożliwia syntetyczną ocenę wpływu transportu kolejowego na środowisko, a w szczególności pozwoli na rozpoznanie przyczyn zanieczyszczeń środowiska drganiami i hałasem generowanymi przez pojazdy szynowe. Zaprezentowano wstępne wyniki zebrane na linii kolejowej.
Słowa kluczowe: infrastruktura transportu kolejowego, tabor kolejowy, badania środowiskowe, sieć sensorowa
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.38
Autorzy: Mikołaj Koszel , Kornel Wolski , Piotr Grzejszczak
Streszczenie: W artykule zaprezentowano wybrane wyniki badań opracowanego dwukierunkowego sprzęgu pomiędzy niskonapięciową siecią trójfazową prądu przemiennego, a obwodem napięcia stałego o regulowanej wartości w szerokim zakresie. Przedstawiono przegląd możliwych podobnych rozwiązań z literatury w kontekście opracowanego układu, a następnie omówiono właściwości elektryczne sprzęgu o znamionowej mocy 25 kW na podstawie wyników badań eksperymentalnych. Przekształtnik jest przystosowany do pracy równoległej (zwiększenie mocy) i charakteryzuje się przemysłowymi standardami wykonania, przez co może być wykorzystany w aplikacjach OZE i elektromobilności.
Słowa kluczowe: dwukierunkowy przekształtnik sieciowy, podwójny mostek aktywny, badania eksperymentalne, odnawialne źródła energii, magazynowanie energii, elektromobilność, izolowany przekształtnik DC/DC
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.39
Autorzy: Piotr Grzejszczak , Bartosz Nowatkiewicz
Streszczenie: Przedstawiony niżej tekst opisuje proces projektowania oraz wyniki badań eksperymentalnych modułowego przekształtnika synchronicznego o charakterystyce obniżającej napięcie, zbudowanego przy użyciu miniaturowych tranzystorów MOSFET z azotku galu. Praca ma na celu analizę możliwości zastosowania tranzystorów GaN w układzie modułowym o dużej obciążalności prądowej, który może być zastosowany np. w niskonapięciowych magazynów energii. W pracy zbadano układ eksperymentalny pracujący z mocą 4 kW przy prądzie wyjściowym blisko 150A i częstotliwości przełączania 300 kHz.
Słowa kluczowe: tranzystory GaN, układ DC obniżający napięcie, wielogałęziowy przekształtnik synchroniczny, badania eksperymentalne
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.40
Autorzy: Kazimierz Jagieła , Marek Gała
Streszczenie: W artykule przedstawiono problematykę eksploatacji komutatorowych maszyn elektrycznych prądu stałego o mocach od około 2 MW do ponad 8 MW, które są na wyposażeniu hutniczych linii walcowniczych wyrobów stalowych, aluminiowych i miedzianych. Zaprezentowano schematy zasilania dla napędów wielomaszynowych i jednomaszynowych z wykorzystaniem tyrystorowych przekształtników typu 6T włączonych do obwodów wzbudzeń. Problematyka eksploatacji układów napędowych jest wielowątkowa. W artykule zawężono jej przedstawienie do opisania zjawiska komutacji oraz doboru i akceptacji stanu izolacji na podstawie trzech wskaźników: DAR, PI oraz DD. Opracowano w formie tabelarycznej objawy i przyczyny iskrzenia komutatorowych maszyn elektrycznych prądu stałego.
Słowa kluczowe: silnik prądu stałego, komutacja, pomiary stanu izolacji
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.41
Autorzy: Paulina Kijak , Konrad Skórkiewicz , Rafał Pawlak , Grzegorz Tatoń
Streszczenie: Rzadko można zaobserwować wpływ istotnych zmian legislacyjnych związanych z dopuszczalnymi bezpiecznymi limitami na tło natężeń pól elektromagnetycznych (PEM) w środowisku. Taka sytuacja miała miejsce w Polsce na przełomie 2019 i 2020 roku. W tym czasie limity bezpieczeństwa związane z natężeniem PEM w środowisku publicznym uległy zmianie. Dodatkowym czynnikiem, który mógł mieć wpływ na tło środowiskowe PEM, było stopniowe wprowadzanie technologii 5G i przeformułowanie niektórych pasm wykorzystywanych w telekomunikacji. Wszystkie te fakty wywołały poważne obawy części społeczeństwa dotyczące potencjalnego i znacznego wzrostu natężenia środowiskowego PEM. Wykonując kolejne badania nad wpływem PEM na ludzi, na początku 2020 roku i pod koniec 2022 roku wykonano pomiary poziomu tła PEM. W artykule pokazano, jak tło PEM zmieniło się na przestrzeni prawie trzech lat w miejscu wykonania pomiarów.
Słowa kluczowe: pole elektromagnetyczne, limity bezpieczeństwa pola elektromagnetycznego, PEM, wpływ PEM na ludzi
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.42
Autorzy: Olga Kołecka , Radosław Jastrzębski , Adam Jakubas
Streszczenie: W pracy skupiono się na metodzie diagnostyki stanu zbrojenia w materiałach kompozytowych wykorzystujących stal jako zbrojenie. Dokonano analizy możliwości wykorzystania kamery pola magnetycznego współpracującej z materiałami magnetycznie twardymi oraz elektromagnesami o stałej polaryzacji. Przedstawiono i przeanalizowano ograniczenia oraz warunki umożliwiające wykorzystania takiego rozwiązania.
Słowa kluczowe: kompozyty, rozkład pola magnetycznego, analiza, badania nieniszczące
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.43
Autorzy: Olga Kołecka , Radosław Jastrzębski , Adam Jakubas
Streszczenie: W pracy przeanalizowano metodę wykorzystującą promieniowanie podczerwone rejestrowane przy pomocy kamery termowizyjnej oraz pole magnetyczne, którego rozkład jest badany przez kamerę pola magnetycznego. Dokonano bezpośredniego porównania obu metod wskazując ich mocne i słabe strony. Starano się także wskazać obszary w jakich w jakich obie metody mogą być wykorzystywane jednocześnie.
Słowa kluczowe: kompozyty, termowizja, termografia, magnetyzm, badania nieniszczące
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.44
Autorzy: Mateusz Łępicki , Jarosław Kurek
Streszczenie: W dzisiejszym procesie rekrutacyjnym dokładne wyodrębnianie informacji z CV jest kluczowe. W niniejszym artykule analizujemy, w jaki sposób trzy małe modele językowe — Llama 2, Llama 3 i Phi-3 — mogą pomóc w tym zadaniu, korzystając z podejścia Zero-Shot. Sprawdziliśmy, jak dobrze te modele radzą sobie poprzez porównanie ich wyników z ręcznie stworzonym zbiorem danych, koncentrując się na dokładności oraz czasie potrzebnym na przetwarzanie danych na komputerach typowo używanych przez małe przedsiębiorstwa. Nasze testy wykazały, że nawet przy różnych zasadach dotyczących danych z CV w różnych krajach, te małe, lokalne modele działają dobrze i mogą być używane przez małe firmy na ich własnym sprzęcie. W naszych testach użyliśmy prostego promptu, a modele działały niezawodnie, potwierdzając swoją użyteczność w rzeczywistych sytuacjach związanych z rekrutacją. Wyniki pokazują, że małe modele językowe, takie jak Llama 2, Llama 3 i Phi-3, mogą dokładnie i efektywnie wyodrębniać informacje z CV, pomagając małym firmom w zarządzaniu danymi zgodnie z lokalnymi przepisami. To badanie podkreśla, w jaki sposób te modele mogą poprawić proces dopasowywania kandydatów do ofert pracy dla mniejszych firm.
Słowa kluczowe: ekstrakcja informacji, wstępnie trenowane modele NLP, małe modele LLM, proces rekrutacji, Zero-Shot Learning, przetwarzanie danych z CV, Llama 2, Llama 3, Phi-3, przetwarzanie języka naturalnego
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.45
Autorzy: Bartłomiej Błądek , Albina Jegorowa , Jarosław Kurek
Streszczenie: W przemyśle meblarskim precyzja w wierceniu otworów w płycie wiórowej laminowanej melaminą jest kluczowa dla utrzymania jakości produktu i minimalizacji strat finansowych. Ręczne monitorowanie stanu wierteł, choć do pewnego stopnia skuteczne, jest nieefektywne i mało precyzyjne. W niniejszym artykule przedstawiono porównawczą analizę dwóch technik wyjaśnialnej sztucznej inteligencji (XAI) — Gradient-weighted Class Activation Mapping (Grad-CAM) i Local Interpretable Model-Agnostic Explanations (LIME) — zastosowanych w podejściu opartym na konwolucyjnej sieci neuronowej (CNN) do automatycznego monitorowania stanu narzędzi (TCM). Wykorzystując wstępnie wytrenowaną sieć VGG16, klasyfikujemy stan wywierconych otworów na trzy kategorie: zielony, żółty i czerwony. Zarówno Grad-CAM, jak i LIME dostarczają wizualnych wyjaśnień dla predykcji modelu, zwiększając przejrzystość i niezawodność systemu. Nasze porównawcze badanie podkreśla mocne i słabe strony każdej metody w interpretacji decyzji modelu CNN, mając na celu poprawę efektywności i wiarygodności zautomatyzowanych systemów TCM. Proponowane podejście wykazuje znaczący potencjał w zastosowaniach przemysłowych, gdzie zrozumienie procesu decyzyjnego modeli AI jest tak samo krytyczne jak ich dokładność.
Słowa kluczowe: grad-cam, lime, wyjaśnialna ai, uczenie maszynowe, płyta wiórowa laminowana, monitorowanie stanu narzędzia
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.46
Autorzy: Artur Krupa , Dariusz Makowski
Streszczenie: Artykuł opisuje dedykowane podejście do analizy danych o ruchu międzyoperatorskim z wykorzystaniem autorskich rozwiązań analitycznych, w tym systemu gromadzenia danych oraz narzędzi optymalizacyjnych redukujących problem nieintuicyjnego planowania ścieżek w protokole BGP. System bazuje na informacjach o przepływach z bieżących tras, danych o zarządzaniu ruchem w sieci lokalnej i na granicy dedykowanych operatorów oraz tworzeniu sieci połączeń weryfikujących bieżące zużycie bram wyjściowych na łączach infrastrukturalnych.
Słowa kluczowe: optymalizacja sieci, protokół BGP, optymalizacja routingu, łącza międzyoperatorskie
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.47
Autorzy: Maciej Gołgowski , Stanisław Osowski
Streszczenie: Artykuł przedstawia automatyczną metodę rozpoznania anomalii w sygnałach EKG. Jako anomalie rozważane są: arytmia i zastoinowa niewydolność serca na tle sygnałów reprezentujących stan normalny. Proponowane rozwiązanie stosuje ciągłą transformacje falkową, której wyniki w postaci obrazu podawane są na zespół głębokich klasyfikatorów CNN, odpowiedzialnych za rozpoznanie klasy. Badania eksperymentalne proponowanego systemu przeprowadzono na zbiorze danych EKG zaczerpniętych z bazy Complex Physiologic Signals PhysioNet. Wyniki eksperymentów wykazały wysoką efektywność zaproponowanego rozwiązania.
Słowa kluczowe: wykrywanie anomalii, transformacja falkowa, ECG, klasyfikacja, CNN, zespół klasyfikatorów
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.48
Autorzy: Bogdan Dziadak , Maciej Czumak
Streszczenie: Artykuł przedstawia badania nad implementacją i testowaniem trzech różnych algorytmów wykorzystywanych do wykrywania upadków. Dwa pierwsze algorytmy wykorzystują analizę przebiegów czasowych i monitorowanie stałych wartości przyspieszenia i prędkości kątowej. Najskuteczniejszy algorytm jest również oparty na wartości przyspieszenia, ale decyzja o upadku jest podejmowana przez klasyfikator wykorzystujący SVM. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie skuteczności algorytmu na poziomie 97%.
Słowa kluczowe: Wykrywanie upadków, algorytm, klasyfikator SVM.
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.49
Autorzy: Zuzanna KRAWCZYK-BORYSIAK , Paweł Kluge , Andrzej Łasica , Przemysław Sul , Maciej Ciuba
Streszczenie: Artykuł koncentruje się na badaniu potencjalnego zastosowania sieci neuronowych do klasyfikacji zgodności udarów napięciowych z normą. Do tego zadania rozważono trzy potencjalne architektury sieci neuronowych - konwolucyjną sieć neuronową (CNN), model łączący warstwy konwolucyjne i LSTM (CNN+LSTM) oraz model transformatora. Najlepsze wyniki uzyskał prosty model transformatora (dokładność 93% w zestawie danych testowych), następnie model CNN+LSTM (dokładność: 81%) i CNN (dokładność: 69%)
Słowa kluczowe: sieci neuronowe, CNN, LSTM, transformer, udary napięciowe, klasyfikacja sygnałów
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.50
Autorzy: Piotr Zych , Konrad Sobolewski , Andrzej Łasica , Michał Borecki , Jolanta Sadura , Jan Sroka
Streszczenie: Pomiar emisji przewodzonych częstotliwości radiowych jest bardzo ważną częścią badań kompatybilności elektromagnetycznej. W zależności od środowiska (domowe, przemysłowe), w którym pracuje określone urządzenie, ustalone są różne dopuszczalne poziomy emisji zaburzeń elektromagnetycznych. W artykule przedstawione jest stanowisko badawcze wykorzystywane w celach dydaktycznych. Pomiary dokonywane są zgodnie z normą PN-EN 55011, która określa zakres częstotliwości od 150 kHz do 30 MHz. Przedstawionym w artykule badanym obiektem jest jednofazowy falownik napędzający silnik asynchroniczny. Wpływ na generowany poziom zakłóceń wpływa m.in. długości przewodu oraz podłączenie jego ekranu do lokalnej masy odniesienia. Zaprezentowany układ umożliwia pomiar dla różnych długości przewodów oraz uziemionych lub nie ich ekranach. Ponadto stanowisko posiada również możliwość doboru i weryfikacji gotowych filtrów lub elementów filtrujących.
Słowa kluczowe: zaburzenia przewodzone, układ napędowy, zaburzenia asymetryczne i symetryczne, filtry RF
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.51
Autorzy: Karolina Małecka , Jan Sroka , Robert Olczyk
Streszczenie: W artykule zbadano, w jaki sposób kształt i rozmiar okna wpływają na dynamikę układu pomiarowego w pomiarach skuteczności ekranowania w komorze GTEM. Analizując ograniczenia nałożone przez geometrię okna, dostarczamy cennych informacji dla badaczy i inżynierów, którzy chcą zwiększyć dokładność i niezawodność swoich pomiarów skuteczności ekranowania. Artykuł zajmuje się również zakresem dynamiki poniżej teoretycznej częstotliwości odcięcia.
Słowa kluczowe: kompatybilność elektromagnetyczna, skuteczność ekranowania, dynamika układu pomiarowego do pomiarów skuteczności ekranowania, komora GTEM
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.52
Autorzy: Mikołaj Koszel , Piotr Grzejszczak , Roman Barlik , Marek Szymczak
Streszczenie: Badania równoległe połączonych przekształtników o topologii podwójnego mostka aktywnego.
Słowa kluczowe: podwójny mostek aktywny, prąd zaburzeń wspólnych, IPOP, EMI, pojemności pasożytnicze
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.53
Autorzy: Łukasz Makowski
Streszczenie: Jednym z głównych wyzwań w Internecie Rzeczy (IoT) jest skuteczne uwierzytelnianie dużej liczby aktywnych urządzeń bez polegania na przechowywanych na nich informacjach i bez wymogu posiadania wiedzy technicznej przez użytkowników. Fizyczne funkcje nieklonowalne (PUF) oferują realną alternatywę, wykorzystując unikalne właściwości fizyczne obwodów elektrycznych do bezpiecznego i niezawodnego generowania sygnatur specyficznych dla urządzeń. Niniejsza praca bada efektywność obliczeniową przetwarzania strumieni danych z obwodu oscylatora nieliniowego do generowania identyfikatorów na mikrokontrolerze.
Słowa kluczowe: Internet Rzeczy, autentykacja, pomiary wydajności, systemy nieliniowe
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.54
Autorzy: Andrii Dutko , Łukasz Putz , Jan Szymenderski , Andrii Yatseiko
Streszczenie: Celem pracy jest wykazanie wielowymiarowych korzyści wynikających ze zbudowania systemu fotowoltaicznego na terenach rolnych przeznaczonych pod uprawę szparagów. Przeprowadzone zostaną analizy energetyczne, agronomiczne oraz ekonomiczne. Na potrzeby szeroko zakrojonych analiz energetycznych wykorzystane będą dane nasłonecznienia i produkcji energii elektrycznej pochodzące z istniejącej elektrowni słonecznej położonej na terenie zachodniej Ukrainy. Analiza agronomiczna z kolei obejmie dogłębną analizę warunków uprawy szparagów na żyznych ziemiach ukraińskich z uwzględnieniem warunków pogodowych, jakości gleby oraz potrzeb nawadniania roślin. Istotną częścią pracy będzie również analiza ekonomiczna określająca opłacalność przeprowadzenia inwestycji budowy farmy agrofotowoltaicznej. Kalkulacje ekonomiczne przeprowadzone będą na podstawie analizy średnich cen energii elektrycznej oraz cen skupu szparagów, obowiązujących dla rynku ukraińskiego. W podsumowaniu pracy zaproponowane zostaną również możliwe sposoby usprawnienia systemu agrofotowoltaicznego oraz uzasadnienie takiego wyboru.
Słowa kluczowe: system agrofotowoltaiczny, energetyka odnawialna, elektrownia słoneczna, analiza techniczno-ekonomiczna
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.55
Autorzy: asyl Malyar , Orest Hamola , Volodymyr Maday , Ivanna Vasylchyshyn
Streszczenie: Opracowano modele matematyczne do analizy trybów rozruchu napędu elektrycznego opartego na silniku indukcyjnym z wirnikiem fazowym, które pozwalają na określenie wartości rezystancji sekcji reostatu w obwodzie wirnika i przeprowadzenie modelowania matematycznego trybów rozruchu napędu elektrycznego. Obliczenia oparte są na opracowanym modelu matematycznym silnika, który uwzględnia nasycenie obwodu magnetycznego na podstawie charakterystyk magnesowania głównego strumienia magnetycznego i strumieni rozproszenia w stojanie i wirniku.
Słowa kluczowe: silnik indukcyjny, wirnik uzwojony, charakterystyki statyczne, nasycenie rdzenia magnetycznego
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.56
Autorzy: Serhiy Rendzinyak , Roman Kholodniak , Vasyl Korud , Dmitro Trushakov , Oleksandr Kozlovskyi
Streszczenie: Specyfika wykorzystania obliczeń równoległych do analizy układów dynamicznych jest badana na przykładzie modelu „drapieżnikofiara” Lotki-Volterry. Rozważane są takie metody relaksacji jak Jacobiego, Gaussa-Seidela, SOR i ich równoległe implementacje z wykorzystaniem bibliotek i modułów Python. Przeprowadzono analizę efektywności i dokładności tych metod oraz wpływu parametrów modelu na wyniki obliczeń. Opracowano graficzny interfejs do wizualizacji i badania dynamiki populacji. Uzyskane wyniki pokazują możliwości obliczeń równoległych w celu przyspieszenia i poprawy dokładności modelowania złożonych układów dynamicznych, które składają się z części o głębokich połączeniach.
Słowa kluczowe: obliczenia równoległe, metoda relaksacji, system dynamiczny, równania Lotka-Volterra
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.57
Autorzy: Sebastian Jędrzejewski , Robert Szmurło
Streszczenie: Celem artykułu jest zbadanie możliwości sieci transformerowych LLM do automatycznego generowania testów dla osób uczących się języka angielskiego oraz porównanie wyników z metodami klasycznymi. W artykule badany jest rodzaj testu, który składa się z akapitów tekstu z lukami, które powinni wypełnić uczący się. W artykule porównane są wyniki uzyskiwane za pomocą sieci rekurencyjnych neuronowych oraz sieci transformerowych (BERT i ELECTRA). Podejście związane z zastosowaniem sieci LLM opiera się na artykule Felice i in. [2]. W przedstawionych badaniach autorzy rozszerzają funkcję straty o dodatkowe metryki oparte na stracie dywergencji Kullbacka-Leiblera w celu poprawy rozkładu przestrzennego luk.
Słowa kluczowe: test na uzupełnianie luk w tekście, rekurencyjne sieci neuronowe, sieci transformerowe, LLM
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.58
Autorzy: Agnieszka Choroszucho
Streszczenie: Artykuł zawiera wyniki analizy wpływu konduktywności materiału budowlanego (cegła) na wartości natężenia pola elektrycznego wewnątrz analizowanego obszaru. W analizie uwzględniono także zmienność długości drążeń, co także powoduje zmienną lokalizację drążeń oraz dwie częstotliwości (2.4 GHz i 5 GHz) stosowane w komunikacji bezprzewodowej Wi-Fi. Zmiana długości drążeń także skutkuje zmianą udziału procentowego masy ceramicznej w cegle, co ma wpływ na wartości natężenia pola w analizowanym obszarze. W celu wykonania wielowariantowej analizy zastosowano metodą różnic skończonych w dziedzinie czasu (Finite Differences Time Domain, FDTD).
Słowa kluczowe: propagacja fal elektromagnetycznych, metoda różnic skończonych w dziedzinie czasu (FDTD), komunikacja bezprzewodowa, materiały budowlane
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.59
Autorzy: Jacek Stankiewicz
Streszczenie: W artykule przedstawiono wyniki analizy numerycznej i analitycznej systemu bezprzewodowego przesyłu mocy (WPT). System składa się z powierzchni nadawczej i odbiorczej, z których każda składa się z płaskich cewek spiralnych. Oba proponowane podejścia redukują rozmiar i złożoność modeli. Rozważono również dwa układy cewek: periodyczny i ze zmiennym kierunkiem nawinięcia uzwojenia. Różnica między proponowanymi układami polega na innym sposobie nawijania cewek. W układzie periodycznym wszystkie cewki są nawijane w tym samym kierunku. Porównano wpływ rodzaju cewek, kierunku nawinięcia uzwojenia, liczby zwojów i odległości między cewkami na sprawność systemu WPT. Analiza objęła szeroki zakres częstotliwości od 100 kHz do 1000 kHz. Do analizy wykorzystano metodę elementów skończonych (MES). Porównując oba układy, modele ze zmiennym uzwojeniem cewek wykazują wyższe wartości sprawności. Proponowany układ umożliwia jednoczesne ładowanie wielu czujników (znajdujących się np. w ścianach).
Słowa kluczowe: bezprzewodowa transmisja energii (WPT), cewki planarne, pole magnetyczne, FEM
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.60
Autorzy: Vasyl Malyar , Oksana Hoholyuk , Orest Hamola , Ivanna Vasylchyshyn , Volodymyr Maday
Streszczenie: Zaproponowano model matematyczny silnika indukcyjnego z wirnikiem klatkowym, który uwzględnia nasycenie układu magnetycznego i przesunięcie prądu w prętach wirnika. Aby uwzględnić nasycenie głównego strumienia magnetycznego, wykorzystano główną krzywą magnesowania. Aby uwzględnić przesunięcie prądu, pręty wraz z zwartymi pierścieniami podzielono na n warstw wysokości. W rezultacie n uzwojeń na wirniku jest sprzężonych z głównym strumieniem magnetycznym i pokrytych różnymi strumieniami rozproszenia magnetycznego. (Model matematyczny silnika indukcyjnego z uwzględnieniem przesunięcia prądu w prętach wirnika przy użyciu pakietu Matlab/Sim.
Słowa kluczowe: model matematyczny, silnik indukcyjny, przesunięcie prądu, strumień magnetyczny
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.61
Autorzy: Oksana Hoholyuk , Petro Gogolyuk
Streszczenie: W artykule opracowano model matematyczny do analizy elektromagnetycznych i elektromechanicznych stanów nieustalonych oraz przebiegów okresowych kompensowanego silnika asynchronicznego. Model został utworzony w normalnej formie Cauchyego i przystosowany do użycia w komputerowych środowiskach. Model zapewnia możliwość uwzględnienia szczególnych charakterystyk kompensowanego silnika indukcyjnego jako elementu mikrosieci.
Słowa kluczowe: kompensowany silnik asynchroniczny, model matematyczny, mikrosieć
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.62
Autorzy: Bogusław Butryło
Streszczenie: W artykule rozpatrzono zjawiska magnetyczne, rozkład pola i zmiany indukcyjności, w układzie periodycznie rozmieszczonych cewek planarnych. W układzie nad warstwą cewek występuje odkształcalna, elastyczna warstwa materiału (membrana) o słabej przenikalności magnetycznej. W pracy określono wpływ głębokości odkształcenia (ugięcia) membrany oraz obszaru ugięcia na zmiany wartości indukcyjności cewek. Celem badań jest określenie warunków budowy systemu do identyfikacji deformacji powierzchni za pomocą zestawu cewek planarnych.
Słowa kluczowe: układy planarne, periodyczne cewki indukcyjne, pole magnetyczne, elastyczne materiały magnetyczne, metody numeryczne
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.63
Autorzy: Jacek Korytkowski , Kazimierz Mikołajuk , Krzysztof Siwek , Andrzej Toboła
Streszczenie: Artykuł opisuje metodę oceny prądów zwarciowych w systemach energetycznych. Parametry sieci są identyfikowane na podstawie wstrzykniętego impulsu prądu. Wyniki analityczne oraz numeryczne są prezentowane. Wyniki potwierdzają efektywność zaproponowanej metody.
Słowa kluczowe: prąd zwarciowy, wstrzykiwanie prądu, identyfikacja parametrów systemu, analiza stanów nieustalonych
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.64
Autorzy: Milena Kurzawa , Rafał Wojciechowski , Paweł Idziak
Streszczenie: W artykule przedstawiono metodę łączącą elementy strategii ewolucji z algorytmem genetycznym (GAES), tj. metodę ukierunkowaną na poszukiwanie ekstremum nie tylko funkcji wielomodalnej, ale także funkcji wielu zmiennych. Opisano jej implementację w poszukiwaniu parametrów wielogałęziowych obwodów Cauera. Sprawdzono słuszność zaproponowanej metody oraz porównano uzyskane wyniki na podstawie metody GAES z wynikami uzyskanymi na podstawie modelu polowego.
Słowa kluczowe: metoda dopasowania, algorytmy genetyczne, strategie ewolucyjne, obwody wielogałęziowe Cauera
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.65
Autorzy: Podaj imię i nazwisko autora. Pracę zbiorową oddzielaj przecinkami.
Streszczenie: Dodaj streszczenie.
Słowa kluczowe: Słowa kluczowe rozdzielaj przecinkami.
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.66
Autorzy: Veslava Osińska , Adam Szalach , Dominik Piotrowski , Jesus Martinez
Streszczenie: W ciągu ostatnich kilku lat rozwój sztucznej inteligencji (SI) przyczynił się do postępów w takich dziedzinach jak widzenie komputerowe, opisywanie i generowanie obrazów. Analizy skupiły się na zdolności SI do tworzenia opisów i generowania obrazów, porównując je z ludzką percepcją. Obrazy były badane za pomocą śledzenia ruchu gałek ocznych w galerii sztuki VR oraz w środowisku stacjonarnym. Badanie obejmowało opisy obrazów projektu BITSCOPE dokonane przez eksperta i SI, a następnie generowane przez SI obrazy na podstawie tych opisów, koncentrując się na metrykach śledzenia wzroku.
Słowa kluczowe: sztuczna inteligencja, eyetracking, rzeczywistość wirtualna, widzenie komputerowe
Pobierz PDFDOI: 10.15199/48.2025.03.67
Autorzy: Małgorzata Łatka
Streszczenie: W ostatnich kilku latach obserwuje się w Polsce znaczny wzrost liczby prosumentów. Na koniec 2023 roku do krajowych sieci dystrybucyjnych było przyłączonych około 1 mln 400 tys. mikroinstalacji prosumenckich o łącznej mocy blisko 10,5 GW. Są to przede wszystkim instalacje fotowoltaiczne. Wobec zgłaszania coraz częściej do Operatorów Systemów Dystrybucji OSD problemów m.in. z poziomem napięcia, ważne jest określenie charakteru tych zmian napięcia oraz badanie jakie jeszcze inne parametry jakości energii elektrycznej uległy lub mogą ulec pogorszeniu przy dalszym zwiększaniu liczby prosumentów. Wiedza uzyskana dzięki studium przypadku posłuży do lepszego zrozumienia zjawisk związanych z pogarszaniem się jakości energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia z generacją rozproszoną.
Słowa kluczowe: Jakość energii elektrycznej, fotowoltaika, sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia
Pobierz PDF